İran ve Körfez Krizi: Hürmüz Boğazı ve Petrol Ticareti Tehlikede

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik askeri operasyonları devam ederken, İran’ın Körfez bölgesine yaptığı saldırılar da yoğunlaşarak bölgenin istikrarını tehdit ediyor. Irak’ın Basra limanında iki petrol tankeri infilak etti ve ülkenin petrol terminallerinde faaliyet durdu. Malta ve Marshall Adaları bayrağı taşıyan tankerlerin saldırıya uğramasıyla birlikte kayıp kişilere ulaşma çalışmaları sürüyor. Bahreyn’de İran’ın liman yakınlarındaki petrol depolarına yapılan saldırı sonucu büyük yangınlar çıktı. Umman’ın Salalah Limanı’nda da benzer saldırılar gerçekleşti ve yangınlar devam ediyor. Üç gemiye yönelik saldırıların ardından, İngiltere denizcilik ajansı, Basra Körfezi’nde toplamda altıncı saldırıların gerçekleştiğini bildirdi. Bu saldırılar, tankerlerde büyük yangınlara neden olurken, aynı zamanda İran’ın Bahreyn’deki Mina Selman Limanı’ndaki ABD 5. Filosunu hedef alan füze ve İHA saldırılarına da sahne oldu.

İran Silahlı Kuvvetleri ise Hürmüz Boğazı’nın kontrolünü elinde tuttuklarını ve ABD ile ortaklarının buradan geçiş haklarının olmadığını belirtti. Açıklamada, “Devrim Muhafızları’nın deniz kuvvetleri, Hürmüz’ü akıllıca yönetiyor ve Amerikan saldırganlarının buradan geçmesine izin verilmiyor” denildi. Buna karşın, ABD Enerji Bakanı Chris Wright, ülkelerinin Hürmüz’den geçecek petrol tankerlerine eşlik etmeye hazır olmadığını ve şu anda tüm askeri güçlerin İran’ın silah imalatına odaklandığını ifade etti.Öte yandan, İran’ın Hürmüz’e az sayıda mayın yerleştirdiği ve geniş çapta toplu mayın döşemekten kaçındığı bilgisi geldi. Bu durum, bölgedeki deniz trafiğini korumak ve İran’ın Çin ile ilişkilerini olumsuz etkilemek adına önemli bir politika olarak gösteriliyor.

İran, bölgeden petrol ihracatını sürdürüyor ve Çin, İran petrolünün %80’inden fazlasını almayı devam ettiriyor. İran’ın Hindistan’a ait petrol taşıyan gemilere de izin verdiği iddiaları olsa da, Tahran bu iddiaları yalanladı. İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, herhangi bir saldırı halinde Basra Körfezi’ni kana bulayacaklarını belirtti ve Harg Adası’na olası bir saldırının, bölgeyi ciddi anlamda sarsacağı uyarısında bulundu. ABD basınında ise, Harg Adası’nın olası hedefler arasında olduğu yönünde haberler yer alıyor.

İran ve ABD arasındaki çatışma, 13 günde en az 19 gemiye zarar verdi. Saldırılar Irak ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki limanlar ile petrol platformlarını da kapsıyor. ABD Başkanı Donald Trump, yaptığı açıklamada, İran karşısında harekatı sürdüreceklerini ve ABD’nin işini bitirmek istediğini söyledi. Trump, Amerikan ordusunun İran’ın askeri kapasitesini önemli ölçüde yok ettiğini ve operasyonların hızla devam edeceğini belirtti. Ayrıca, petrol fiyatlarından kazanç sağladıklarını ve İran’ın nükleer silah edinme çabalarını engellemeyi amaçladıklarını dile getirdi. İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Ali Laricani ise, Trump’ın hızla zafere ulaşma sözlerine karşılık vererek, savaşın kolay olmadığını ve zararını görene kadar geri adım atmayacaklarını dile getirdi.

Bu savaş ekonomiye de yansıyor. Uzmanlar, operasyonların yaklaşık 890 milyon dolara mal olduğunu ve ilk 100 saatte 3,7 milyar dolarlık harcama gerçekleştirildiğini açıkladı. ABD’nin toplam maliyetinin 133 milyar dolara ulaşmasının öngörüldüğü ve her Amerikalı’nın yaklaşık 800 dolar borçlandığı hesaplandı. Uzmanlar, operasyonların uzaması halinde, bu rakamın 600-800 milyar dolar daha artabileceği ve vergi mükelleflerinin üzerindeki maliyetin 7 bin dolara kadar çıkabileceğine dikkat çekti. Pentagon ise, mühimmat stoklarını yenilemek amacıyla 50 milyar dolar ek acil durum fonu talep etmeye hazırlanıyor.