ABD’de Chagas Hastalığı Sınır Bölgesinde Hızla Yayılıyor: Böcekler ve İnsanlar Risk Altında!

ABD’nin Teksas eyaletindeki El Paso kentinde yapılan araştırma, sınır hattında hızla yayılabilecek ciddi bir sağlık tehdidini ortaya koydu. Texas Üniversitesi El Paso (UTEP) ekipleri tarafından gerçekleştirilen çalışma, sınır bölgelerindeki böceklerde görülen parazitin hızla yayılarak, kalp ve sindirim sistemini hedef alan Chagas hastalığını yayma potansiyelini artırdığı endişesini doğurdu. Çalışma kapsamında, sınır hattına yakın bölgelerde toplanan 26 “öpücük böceğinin” 22’sinde parazitin varlığı tespit edildi.

Uzmanlar, parazitin taşıdığı hücrelere uzun yıllar gizlenebildiği ve özellikle insanların ve vahşi yaşamın iç içe geçtiği alanlarda, riskin giderek arttığına dikkat çekiyor. Çöl alanları, parklar ve yerleşim yerlerinin sınır bölgeleri, böceklerin yeni konakçılarına ulaşması açısından kritik noktalar olarak görülüyor.

Chagas hastalığı, dünya genelinde 7 milyondan fazla kişiyi etkileyen, ciddi kalp ve sindirim sistemi rahatsızlıklarına yol açabilen bir enfeksiyondur. Parazitler, kas hücrelerine girerek yıllarca fark edilmeden kalp ya da organ dokularında kalıcı hasar bırakabiliyor. Belirti göstermeyebildiği için, hastalar organ büyümesi veya kalp ritim bozukluğu gibi ciddi komplikasyonlar ortaya çıkana kadar fark edemiyor.

Bulaşma ise böceklerin gece kan emmesiyle değil, enfekte dışkıların cilt, göz veya ağız yoluyla vücuda girmesiyle oluyor. Böceklerin evlere giriş yapması ya da çevrede saklanması, bulaş riskini artırıyor. Araştırma ekibi, Nisan 2024-Mart 2025 arası 10 ay boyunca çöl ve mahalle sınırlarında ışık tuzaklarıyla böcekleri yakalamayı başardı. DNA testleriyle parazitin varlığı tespit edildi ancak şimdilik evlerdeki böcek üremesine dair net bilgi elde edilmedi.

Laboratuvar incelemeleri, böceklerin Trypanosoma cruzi DNA’sını taşıdığını gösteriyor. Bu tür, bölgedeki en yaygın olanlardan ve enfekte hayvanlardan paraziti alıp insanlara ya da evcil hayvanlara bulaştırabiliyor. Parazitin oranında artış gözlemleniyor; 2021’de yalnızca %63,3 olan enfekte böcek oranı, yeni verilerle hızla yükseliyor. Uzmanlar, bu artışın yayılma mevsimlerine göre devam edip etmeyeceğini izlemek için daha geniş çalışmalar yapılması gerektiğini söylüyor.

Enfeksiyon, yıllar geçtikçe kronik hale gelerek, kalp ritim bozuklukları ve organ büyümesine neden olabiliyor. Sağlık yetkilileri, enfekte kişilerin yaklaşık üçte birinde önemli organ hasarlarının ortaya çıkabildiğine dikkat çekiyor. Vahşi yaşam içindeki memeliler, enfekte olmuş böcekler tarafından paraziti taşıyabiliyor ve evcil hayvanlar da risk altında bulunuyor. Bu nedenle, veterinerler özellikle gece hayvanlarını içeri almayı öneriyor.

ABD’de Chagas hastalığının tanısı, genellikle kanda antikor testleriyle konuluyor çünkü hastalık yıllarca belirti göstermeyebiliyor. Düzenli tarama ve bildirimlerin yetersizliği ise, vakaların takibini zorlaştırıyor. Uzmanlar, önleyici tedbirler alınmasını, duvar ve çatlakların kapatılmasını, sineklik kullanımı ve evcil hayvanların gece dışarı çıkarılmamasını tavsiye ediyor. Ayrıca, önümüzdeki yıl El Paso’da riskli gruplar için kan tarama programlarının başlatılması planlanıyor. Böylece sessiz enfeksiyonların erken tespiti sağlanarak, ciddi sağlık sorunlarının önüne geçilmesi hedefleniyor. Sınır bölgesinde yayılan bu parazitin, ekosistemden günlük yaşam alanlarına hızla sızdığı gerçeği, düzenli izleme ve erken müdahale ile kontrol altına alınabilir.