Yapay Zekanın Akademide Tehlikeli Yükselişi: Halüsinasyon Referanslar Alarm Veriyor

Yapay Zekanın Akademide Tehlikeli Yükselişi: Halüsinasyon Referanslar Alarm Veriyor

  • 20 Ocak 2026 06:35

Yapay zeka teknolojilerinin akademik araştırmalarda hızla yaygınlaşması, sahte referanslar ve etik ihlallerle yeni bir sorun alanı oluşturdu. Akademisyenler, yapay zekanın ürettiği “halüsinasyon referanslar” nedeniyle gerçeği yansıtmayan kaynaklara dayanan çalışmalarla karşılaşmaya başladı. Türkiye’de birçok üniversiteden akademisyenler, kendilerine ait olmayan çalışmalarla ve yanlış atıflarla karşılaştıklarını belirtiyor. Son olarak Fırat Üniversitesi’nden Prof. Dr. Mehmet Nuri Gömleksiz, “Benim böyle bir makalem yok. İlk isim olarak gösterilen kişiyi tanımıyorum. Bu durum ciddi bir etik ihlalidir” dedi. Ege Üniversitesi’nden Doç. Dr. Serkan Acar ise, Bartın Üniversitesi’nin dergisinde yayımlanan makalelerde kendisine ait olmayan atıflar olduğunu ve suç duyurusunda bulunacağını açıkladı.

Sorumluluğun her zaman yazara ait olduğunu ifade eden uzmanlar, yapay zekanın akademik süreçlerde kullanılmasıyla ilgili önemli uyarılarda bulunuyorlar. Prof. Dr. Ahmet Başal, “Bu durum ağır etik ihlalidir ve ciddi yaptırımlar gerektirir” derken, Doç. Dr. Yusuf Kızıltaş, “Usulsüzlükler, disiplin cezalarıyla sonuçlanabilir” şeklinde konuştu. Ayrıca, sosyal medyada da benzer olayların yaşandığı bildirildi. Akademisyenler, yapay zekanın kontrolsüz kullanımının bilimin karanlık çağını beraberinde getirdiğine dikkat çekiyor ve bu durumu “Akademik içerikte yapay zekâ kullanmak bilimin karanlık çağıdır” şeklinde tanımlıyorlar.

Uzmanlar, yapay zekanın sahte referans üretme ve doğruluğu sorgulanmadan kullanma riski nedeniyle önemli önerilerde bulunuyorlar. MEF Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Muhammed Şahin, “Akademik dilde referansların belirli kalıplarla yazılması, yapay zekanın bu kalıpları taklit etmesine neden oluyor. Bu da gerçeğe uygun olmayan, sahte kaynakların ortaya çıkmasına yol açıyor” diyor. Şahin, araştırmacıların yapay zekayı eleştirel bir şekilde kullanması ve doğru kaynak formatlarına uyulması gerektiğine vurgu yaparak, PDF ve veri tabanlarıyla çalışma yapmayı öneriyor. Ayrıca, yapay zekanın, sadece metin taslağı üretmek ve insan doğrulaması ile revizyon yapmak amacıyla kullanılmasını önererek, araştırma asistanı olarak düşünülmesi gerektiğine işaret ediyor.