Uydu Görüntülerine Çin, Fransa ve ABD Engeli: İran ve Orta Doğu'da Gelişmeler Gecikebilir

İngiltere merkezli The Economist'e göre, uydu görüntülerine erişimde yaşanan engeller, bölgedeki çatışmaların izlenmesini zorlaştırabilir.

İngiltere'den gelen rapora göre, ABD-İsrail ile İran arasındaki gerilimin artmasıyla birlikte, yüksek çözünürlüklü ticari uydu görüntülerine erişim ya engellendi ya da yayın süresi gecikti. Uyduların İran kıyı şeridinin görüntülerine erişim artık mümkün değil ve araştırmacılar bu durumun, bölgedeki gelişmeleri yakından takip etmeyi güçleştireceğini belirtiyor.

Haberde, ABD merkezli Planat Labs'ın yüksek çözünürlüklü uydu görüntülerine karşı uyguladığı gecikmenin ilk başta 4 gün, sonrasında ise 2 haftaya çıkarıldığı ifade edildi. Şirketin, geçmişte hassas bölgelerin görüntülerini daha genel biçimde paylaştığı, ancak yeni politikayla birlikte bu uygulamanın değiştiği kaydedildi. Şirket yetkilileri, amacın hem şeffaflığı sağlamak hem de görüntülerin saldırı veya başka zararlar için kullanılma riskini sınırlandırmak olduğunu belirtti.

İddialara göre, ABD yönetimi, uydu şirketleri üzerinde baskı kuruyor ve bu da görüntülerin paylaşımını kısıtlıyor. ABD'nin geçmişte İsrail görüntülerine getirilen sınırlamalar 2020'de kaldırılmıştı ancak Ukrayna ve İran gibi bölgelerde gecikmeler devam ediyor. Çin merkezli Jilin-1 ve Siwei gibi şirketler ise, bölgedeki faaliyetlerini artırarak, Avrupa firması Airbus'ın kendi gözlem uydularını kullanıyor.

Özellikle, uydu geçiş sıklığının, çatışmaları takip etmede büyük bir önemi bulunuyor. Gerçek zamanlı veya yakın zamanlı görüntülerin engellenmesi, sahte ve yapay zekayla üretilmiş görüntülerin karışmasına neden olabiliyor. Bu durum, sivil kayıpların ve saldırıların bağımsız doğrulanmasını da zorlaştırıyor. Uzak bölgelerdeki savaşların seyrini anlamak ve güvenlik önlemleri almak açısından uydu verilerine erişim kritik önemdedir.

Middlebury Institute'den Jeffrey Lewis, uydu görüntülerinin savaş alanlarındaki hasar ve hedef belirlemede önemli olduğunu ifade ediyor. Lewis, uzun süren çatışmalarda, birkaç günlük gecikmelerin yetersiz kalabileceğine dikkati çekiyor. Haberde, İran'ın nükleer tesislerini izlemek için Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın yerinde denetim yapmasının zorlaşması da, sahadaki gelişmelerin takibini zorlaştıran unsurlar arasında yer alıyor.