Petrol ve Enerji Fiyatlarında Küresel Savaş Endişeleri Artıyor

Uluslararası referans kabul edilen Brent petrolün vadeli varil fiyatı, saldırılardan önceki son işlem günü olan 27 Şubat'ta 72,48 dolardan kapanırken, son 3 haftada keskin yükseliş ve düşüşler yaşandı. Brent petrolün 20 Mart'taki kapanış fiyatı, 27 Şubat'a kıyasla yüzde 46,8 artışla 106,4 dolara ulaştı.

Hürmüz Boğazı çevresinde artan askeri gerginlikler, bölgedeki deniz güvenliği krizini beraberinde getirdi. İran'ın tanker geçişlerini kısıtlamasıyla birlikte dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin gerçekleştiği bu kritik noktada sevkiyatlar azaldı ve birçok tanker beklemek zorunda kaldı. Bu durum küresel enerji piyasalarını ciddi şekilde etkileyerek, bazı gemilerin alternatif geçiş yolları veya farklı bayraklarla 'gölge filo' kullanmasını zorunlu hale getirdi.

İlk işlem günü olan 2 Mart'ta Brent petrol 82,37 dolara çıkarak jeopolitik endişeleri artırdı ve günü 77,74 dolardan tamamladı. Bu artış, 17 Mart 2022'den bu yana yaşanan en yüksek günlük yükseliş oldu. Sonrasında ise petrol fiyatları 78-86 dolar bandında dalgalandı. İran'ın bölgedeki ABD üslerine ve enerji tesislerine yönelik misillemeleri ve sigorta şirketlerinin savaş poliçelerini askıya alması, piyasada arz endişelerini derinleştirdi. ABD'nin Hint rafinerilerine Rus petrolü alımında geçici muafiyet tanımasıyla birlikte fiyatlar 94,64 dolara kadar yükseldi.

Brent petrolün vadeli sözleşmelerinde ise 9 Mart'ta yüzde 28,9 artışla 119,5 dolara ulaşarak, 29 Haziran 2022 sonrası en yüksek seviyeye çıktı. Bu yükseliş trendi, küresel enerji ticaretinde ciddi değişiklikleri beraberinde getirdi.

Sert bir yükselişle bağlantılı olarak doğal gaz fiyatları da arttı. Katar'ın Ras Laffan tesislerini saldırılar ve güvenlik riskleri nedeniyle durdurması, küresel LNG arzını tehdit etti. Avrupa doğal gaz piyasası, jeopolitik riskler nedeniyle büyük fiyat oynaklıkları yaşadı. Nisan vadeli Hollanda TTF kontratı, 27 Şubat'ta 31,9 avrodan kapanırken, 2 Mart'ta yüzde 39 artışla 44,5 avro seviyesinde gerçekleşti. Sonraki haftalarda fiyatlar artarak 50,1 avro seviyesine ulaştı. 20 Mart'ta ise söz konusu kontrat, yaklaşık yüzde 85'lik artışla 59,2 avro seviyesine yükseldi.

Kömür piyasasında da artış gözlendi. Newcastle kömürünün nisan vadeli kontratı, saldırılardan önce 27 Şubat'ta ton başına 118,5 dolar iken, 2 Mart'ta yüzde 8,6 artışla 128,7 dolar seviyesine çıktı. Saldırılar ve artan riskler, kömür fiyatlarını 143,8 dolara yükseltti. Bu gelişmelerle birlikte, saldırıların başladığı tarihten sonraki üç haftada, söz konusu ürünler yüzde 13,9 artarak haftayı 135 dolardan tamamladı.