Orta Asya'da En Eski Cerrahi Müdahale: 5 Yaşındaki Çocukta Trepanasyon Keşfi

Arkeologlar, yaklaşık 5 yaşında hayatını kaybeden çocuğun iskeletini Özbekistan'daki Carkutan bölgesinde keşfettiler. Nisan ayında yürütülen kazılarda, çocukla birlikte yaklaşık 3 yaşında başka bir çocuğun da aynı mezara gömüldüğü tespit edildi.

İlginç şekilde, bulgular arasında çocukların kafatasında taş veya kemikten yapılmış aletlerle gerçekleştirildiği düşünülen belirgin trepanasyon izleri bulundu. Bu, Orta Asya'daki en eski cerrahi müdahale ve bölgedeki en eski ameliyat kanıtlarından biri olarak kabul ediliyor.

Live Science’ın haberine göre, trepanasyon genellikle epilepsi, migren veya davranışsal rahatsızlıklar gibi sorunların tedavisinde kullanılan antik bir yöntemdi. Ancak araştırmacılar, dönemin tıbbi uygulamaları ile ritüel amaçlı işlemler arasındaki sınırların bugünkünden çok farklı olabileceğine dikkat çekti.

Keşif, Afganistan sınırına yakın Kuzey Baktriya bölgesinde, tarih öncesi döneme ait Carkutan yerleşiminde gerçekleştirildi. Mezarın MÖ üçüncü binyılın sonlarına, yaklaşık 2500-1500 yıllarına tarihlendiği belirlendi. Bu dönem, Oxus Uygarlığı'nın önemli şehir merkezlerinden biri olan bölge, gelişmiş tarım ekonomisi ve zengin maddi kültürüyle tanınıyor.

Birçok araştırmacıya göre, bu tarz küçük yaşta cerrahi müdahalelerin nadir görüldüğü düşünülüyordu. Kazı çalışmalarını yöneten Enrico Ascalone, 'Dört bin yıl önce Orta Asya'da bir çocuğa uygulanan kafatası ameliyatı, düne kadar hayal bile edilemezdi. Bugün ise elimizde bunu gösteren veriler var' dedi.

Keşif, birçok soruyu da beraberinde getiriyor. Araştırmacılar, 'Bu müdahaleyi hangi uzmanlar gerçekleştirmiş olabilir? Operasyon ne kadar karmaşık ve detaylıydı? Neden özellikle 5 yaşındaki bir çocuk üzerinde uygulandı?' gibi sorulara yanıt arıyor. Önümüzdeki dönem yapılacak incelemelerle bu tarz operasyonların amacı ve dönemin tıbbi bilgi düzeyi hakkında daha fazla bilgi edinmeyi hedefliyorlar.