Küresel Gübre Krizi ve Gıda Güvensizliği Tehlikesi

Hürmüz Boğazı'ndaki çatışmalar küresel tarım ve gıda güvenliğini tehdit ediyor.Birleşmiş Milletler verilerine göre dünya gübre ticaretinin yaklaşık üçte biri bu kritik noktadan geçiyor. Savaşın başlamasıyla birlikte gübre fiyatları yüzde 80 artarken, üretim düşüşleri ve maliyet artışları çiftçileri zor duruma sokuyor. Yara International CEO'su Svein Tore Holsether, gübre arzındaki kesintilerin haftada 10 milyar öğüne eşdeğer kayba neden olabileceğini açıkladı.

Basra Körfezi'nde artan saldırılar, sevkiyatların aksamasıyla dünya genelinde yaklaşık 500 bin ton azot bazlı gübre üretiminin durmasına yol açtı. Uzmanlar, bu durumun bazı ürünlerde ilk sezonda verimi yüzde 50'ye kadar azaltabileceğine dikkat çekiyor. Özellikle Asya, Güneydoğu Asya, Afrika ve Latin Amerika bölgeleri, bu etkileri en yoğun hissedecekleri alanlar arasında bulunuyor.

Gıda krizinin kaçınılmaz hale gelmesiyle birlikte, zengin bölgeler gıdaya erişimde sorun yaşamayabilirken, düşük gelirli ülkeler bu mücadelede büyük darbe alacak. Uzmanlar, artan enerji ve üretim maliyetlerinin çiftçilerin üzerindeki baskıyı artırdığını ve savaşın uzaması halinde küresel açlık riskinin büyüyeceğini belirtiyor. İngiltere’de yıl sonuna kadar gıda enflasyonunun yüzde 10’a ulaşması bekleniyor.

Türkiye’de ise gıda fiyatlarında dalgalanmalar görüldü. Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, nisanda markette fiyatı en fazla artan ürünlerin başında yeşil soğan geldi. Fiyatlar yüzde 48.7 artarken, patlıcan ise yüzde 74.3 oranında azaldı. Uzmanlar, hasat döneminde temel gıda ürünlerinde ciddi üretim açıkları olabileceğine vurgu yapıyor. Dünya Gıda Programı, Orta Doğu krizinin 2026 yılına kadar 45 milyon kişiyi açlıkla karşı karşıya bırakabileceği uyarısında bulunuyor.