İran ve ABD Gerilimi: Trump’un Yanıtı Sonrası Olası Senaryolar ve Bölgesel Riskler

ABD ve İran arasında artan gerginlik, bölgedeki güvenlik risklerini yeniden gündeme getiriyor. Katar merkezli Al Jazeera, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’ın ateşkes ve savaşın sona erdirilmesine ilişkin sunduğu yanıtı sert şekilde eleştirerek, olası senaryoları analiz etti. Trump, İran’ın yanıtını "Hiç hoşuma gitmedi, kabul edilemez" sözleriyle değerlendirdi ve İran’ı 47 yıldır sürdürdüğü oyalama politikasıyla suçladı.

İran tarafı ise resmi bir açıklama yapmayıp, yakınlarına göre Trump’ın memnuniyetsizliği, planın daha iyi olduğunu gösteriyor olabilir. Haberde, İran’ın yanıtını özellikle ABD piyasalarının açılımına uygun geciktirdiği ve Washington üzerindeki ekonomik baskıyı artırmaya çalıştığı ileri sürüldü. Petrol fiyatlarının ise anlaşma sağlanamayınca yüzde 3 yükseldiği belirtildi.

İran medyası, Tahran yönetiminin ABD’nin teklifini teslimiyet dayatması olarak gördüğü için reddettiğini açıkladı. Talepler arasında savaşın hemen durdurulması, İran’a saldırı yapılmayacağı garantisi, petrol ihracatına 30 gün içinde tamamen son verilmesi, deniz ablukasının kaldırılması ve dondurulan İran varlıklarının serbest bırakılması yer alıyor.

Al Jazeera uzmanlarına göre, Washington önünde iki temel senaryo bulunuyor. Birincisi, Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasını ve İran limanlarına yönelik deniz ablukasını içeren uzun süreli deniz operasyonu olabilir. Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham ise İran’ın yanıtını "tamamen kabul edilemez" diyerek, daha sert yaklaşımları destekliyor. İkinci senaryo ise, İran’ın altyapı hedeflerine yönelik askeri saldırılar. Uzmanlar, böyle bir durumda petrol ve doğal gaz altyapılarının da hedef alınabileceğine, global enerji fiyatlarının yükselmeye devam edeceğine dikkat çekiyor.

Haberde, ABD’nin bölgedeki askeri yığınak ve mühimmat sevkiyatını artırdığı ve 40’tan fazla ülkenin Hürmüz Boğazı’nda gemilere refakat edecek olası bir göreve katkı sağlamayı görüşmekte olduğu bilgisi paylaşıldı. İsrail Başbakanı Netanyahu da Trump ile İran’ın cevabını görüştü ve savaşın henüz sona ermediğini belirtti. İran’ın uranyum stoklarının ve füze kapasitesinin sınırlandırılması gerektiği yönünde uyarılar yapıldı. İranlı eski diplomat Abbas Hamiyar ise, ülkesinin tehdit altında olsa da müzakerelere direnmeye devam edeceğini, direnişin bedelinin teslimiyetten düşük olduğunu ifade etti.

Diplomaside çözüm arayışlarının tamamen ortadan kalkmadığı haberde vurgulandı. Trump’ın önümüzdeki hafta yapacağı Çin ziyareti kapsamında İran meselesinin de gündeme gelebileceği belirtilirken, ABD’li yetkililerin Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’den destek isteyebileceği öne sürüldü.