İran ve ABD Arasında Yüksek Gerilimde Diplomasi Hamlesi: Savaş Sonu Görüşmeleri Kapıda

İsrail-ABD-İran çatışmaları 23. gününde devam ederken, Washington yönetimi ilk diplomatik girişimlere başladı.ABD Başkanı Donald Trump, çatışmaların kademeli olarak sonlandırılmasını değerlendirdiğini belirtirken, yetkililer çatışmaların iki ila üç hafta daha sürebileceği öngörüsünde. Trump ve danışmanları, diplomasi adına zemin hazırlamaya çalışırken, Jared Kushner ve Steve Witkoff gibi isimler olası görüşmelere katılacak.

Savaşı sona erdirecek olası bir anlaşma; Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması, İran’ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarının kontrol altına alınması ve nükleer programı, balistik füzeleri ile bölgedeki vekil güçlerine verdiği desteği içerecek uzun vadeli düzenlemeleri kapsayabilir. Günümüzde doğrudan temas kurulmadığı, mesajların ise Mısır, Katar ve Birleşik Krallık aracılığıyla iletildiği belirtildi. İran’ın müzakereye açık olduğunu, ancak sert şartlar sunduğu bildirildi.

İran’ın talepleri arasında ateşkes, savaşın yeniden başlamayacağına dair güvence ve tazminat yer alıyor. ABD yetkilileri, İran’ın ilerlemesini engellemeye çalışırken, Tahran’ın müzakereye gelmeye hazır olduğunu dile getiriyor. ABD’nin İran’dan beklediği 6 temel şart ise füze programının beş yıl durdurulması, uranyum zenginleştirmenin sonlandırılması, önemli nükleer tesislerin devre dışı bırakılması, uluslararası denetimlerin sıkılaştırılması ve bölge ülkeleriyle füze sınırlandırma anlaşmaları yapması olarak sıralanıyor.

İran ise, güvenilirliği sorgulanırken, ABD ve İsrail’in saldırılarını durdurması ve garantilemesi şartlarını öne sürüyor. Tahran, önemli taleplerinin karşılanmaması halinde müzakerelerin zayıf kalacağını düşünüyor. Trump yönetimi ise, tazminat talebini kabul edilemez bulurken, İran’a ait dondurulmuş varlıkların iadesi konusunda sınırlı bir pazarlık alanı bulunuyor. Ayrıca, İran’da müzakere yetkisinin kimin elinde olduğu ve arabulucu rolü üstlenecek ülke konusu da henüz netlik kazanmadı.

Son dönemde, Umman arabuluculuğu bir önceki görüşmelerde öne çıkarken, ABD bu kez Katar’ı daha uygun bir arabulucu olarak görüyor. Kaynaklara göre, İran’la görüşmelerin kısa vadede başlaması halinde, önerilen şartların önceki çerçeveye yakın olacağı öngörülüyor.