Grönland Krizi ABD-Avrupa Arasında Gerilimi Tırmandırıyor

ABD Başkanı Donald Trump, NATO görüşmelerinin ardından Grönland konusunda çalışma yapıldığını açıkladı ancak detaylar hakkında bilgi vermedi. Trump, bu kapsamda Grönland için 1 Şubat'ta yürürlüğe girmesi planlanan gümrük vergilerini durdurduğunu belirtti. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ise, Danimarka'nın egemenliği konusunda bir tartışmanın olmadığını ve görüşmelerin Kutup bölgesinde güvenlik sağlayacak maddeler üzerinde olduğu vurgusunu yaptı.

Anlaşma taslağında, Danimarka'nın egemenliğine saygının korunduğu; ancak adanın egemenliğinin ABD'ye devri değil, 'Altın Kubbe' füze savunma sisteminin yerleştirilmesi ve 1951 Grönland Savunma Anlaşması'nın güncellenmesini öngören maddeler bulunuyor. Ayrıca, güvenliğin artırılması ve ham madde çalışmalarına odaklanan diğer konular da bu kapsamda yer alıyor. ABD'nin hava savunma sistemi 'Altın Kubbe'nin Grönland'a kurulması ve bölgedeki Rusya ile Çin'in dış etkisini engelleme çabaları da anlaşma kapsamında belirtiliyor.

New York Times, askeri yetkililerin bazı bölgelerin ABD'ye devri ve üs kurma planlarının gündemde olduğunu bildirdi. Bu modelin İngiltere’nin Kıbrıs’taki egemen üslerine benzeyebileceği konuşuluyor. Yetkililer, bu üslerin egemenliği taraf ülkeden ayrı olabilecek statüde olacağını savunuyor.

Her ne kadar kriz şu an dindiriliyor olsa da, Avrupa ülkeleri ABD’ye olan güvenin sarsıldığını ve uzun vadeli etkilerinin olabileceğini düşünüyor. Bu durum üzerine dün Avrupa Birliği liderleri bir araya gelerek gelişmeleri değerlendirdi.

İsrailli komutandan gelen ‘Savaşa gerek yok’ açıklaması ve “İvme su ve enerji güvenliğinde” başlıklı diğer gelişmelerin yanı sıra, The Economist’in kapak görselinde Trump’ın kutup ayısının üstüne binmiş şekilde tasvir edilmesi, bölgedeki gerginliği simgeliyor. Dergi, Trump’ın Grönland'ı ilhak tehditleri ve müttefiklerle yaşanan güven sorunu üzerine analizler yaptı.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Trump’a, “ABD’ye saldırı olursa, müttefikleriniz sizinle birlikte olacak” diyerek destek sözleri verdi. Rutte, özellikle Hollanda ve Danimarka’nın bölgedeki ortak çalışmalara katkılarını vurguladı. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ise, “Güçlü ve zor bir süreçten geçiyoruz ama ilerleme kaydedildi. Egemenlikten vazgeçmiyoruz” dedi ve müzakerelerin olumlu geçtiğini belirtti. Danimarka Dışişleri Bakanı Rasmussen ise, ABD’nin Grönland’ın sahibi olmayacağını ve adanın kırmızı çizgi olduğunu söyledi. Bu gelişmeler, Arktik bölgesinin güvenlik durumu açısından önemli bir dönüm noktasını gösteriyor.