Dünyanın En Büyük Hurma Pazarı ve İsrail'in Etik Tartışmaları

Küresel hurma pazarında büyük bir dönüşüm yaşanıyor ve bölgesel üretim ile ihracat, etik sorunlar ve tedarik zinciri şeffaflığıyla gölgeye düşmüş durumda.2025 itibarıyla 32,7 milyar dolara ulaşan küresel hurma pazarının, 2026’da 34,5 milyar dolara çıkması ve 2034’e kadar 55,58 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Orta Doğu ve Afrika bölgesi, toplam üretimin %85,28’ini karşılayarak pazarın en büyük payını elinde tutuyor. Mısır, 1,7 milyon tonluk üretimi ve liderliğiyle öne çıkarken, Suudi Arabistan, İran ve Cezayir de büyük üreticiler arasında yer alıyor.

Bu durumun en dikkat çekici yönü, yüksek katma değerli premium hurma kategorisinde, özellikle Medjool hurmasının öne çıkmasıdır. Ülkeler arası ticarette İsrail piyasasında yüksek oranda pay alan Medjool hurması, menşe gizleme ve tedarik zinciri şeffaflığı konusundaki ciddi tartışmaları da beraberinde getiriyor. İsrail’in yılda yaklaşık 35 bin ton hurma ihraç ettiği belirtilse de, yalnızca 8.800 tonunun kendi sınırları içindeki Arava Vadisi’nde üretildiği iddia ediliyor. Geri kalan kısmın, Batı Şeria’daki yerleşimlerin ürünleri olduğu ve menşe gizleme yoluyla farklı bölgesel etiketlerle pazarlanabileceği öne sürülüyor.

Sektörde “hurma aklama” uygulaması olarak adlandırılan bu yöntemle, ürünler farklı menşei etiketleriyle Avrupa pazarına sunuluyor. Avrupa Birliği ve diğer uluslararası kuruluşlar ise, yasa dışı üretim ve menşe gizleme konusunda ciddi uyarılarda bulunuyor. Özellikle Ramazan döneminde talebin arttığı bu dönemde, denetimlerin yetersiz kaldığı ve haksız rekabetin arttığı belirtiliyor. Hollanda ve Fransa gibi ülkelerde İsrail menşeli hurma oranının yüksek olduğu ve bu ürünlerin Avrupa içi yeniden paketlenerek diğer ülkelere sevkiyat yapıldığı de iddialar arasında yer alıyor. Avrupa’nın en büyük ekonomisi Almanya’da, İsrail bağlantılı hurma payının yüzde 25’e ulaşması öngörülüyor.

Medjool hurması, menşe tartışmalarında merkezde yer alırken, AB’nin etiketleme kuralları ise tüketici bilincini yükseltiyor. Bu kurallara göre, İsrail’de üretilen ürünlerin “İsrail ürünü” olarak değil, menşe bilgilerinin açıkça belirtilmesi gerekiyor. Uzmanlar ise, bazı ürünlerin Filistin, Fas veya Birleşik Arap Emirlikleri menşeli gösterilerek sahteciliğin sürdürüldüğüne dikkat çekiyor. İsrail’in yılda yaklaşık 35 bin ton hurma ihraç ettiği, bunun yalnızca 8.800 tonunun kendi sınırları içindeki Arava Vadisi’nde üretildiği, kalan kısmın ise Batı Şeria’daki yerleşim bölgelerinden geldiği tahmin ediliyor. ‘Hurma aklama’ adı verilen uygulama, bu ürünlerin çeşitli menşei etiketleriyle pazarlanmasına olanak tanıyor ve zaman zaman Filistin menşeli paketlerle de karşılaşılabiliyor. Bu durum, etik ve yasal açıdan ciddi soruları gündeme getiriyor. Avrupa’da artan tüketici farkındalığı ve etik pazarlama baskısı, İsrail’in krizle karşı karşıya kalmasına neden oluyor. Son dönemde, Avrupa’da İsrail menşeli hurma ürünlerine karşı tüketici boykotları ve etik hareketler güç kazanıyor. Özellikle Birleşik Krallık ve diğer Avrupa ülkelerinde büyük perakende zincirleri, bu durumu göz önüne alarak politikalarını güncelliyor. Avrupa’da tedarik zinciri ve menşe şeffaflığı konusunda artan hassasiyet, bu skandalların ve etik tartışmalarının daha da büyümesine neden oluyor. Haberin detaylarını ve gelişmeleri takip etmeye devam edin.