BM İran Protestolarına Çözüm Arayışında: İran ve ABD Gerginliği Artıyor

Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi, İran'da 28 Aralık'ta başlayan protesto gösterileri ve sonrasında yaşanan gelişmeleri ele almak üzere acil bir toplantı düzenledi.BM Genel Sekreter Yardımcısı Martha Pobee, Tahran'da ekonomik krize tepki gösteren protestoların hızla ülke geneline yayıldığını ifade ederek, "İran'daki durum değişken ve son derece endişe verici" dedi. Pobee, durumu kötüleştirmemek için her türlü çabanın gösterilmesi gerektiğinin altını çizdi.

ABD'nin İran'a olası müdahalesine ilişkin açıklamalarını kaygıyla karşılayan Pobee, "Bu dış etkenler, zaten gergin olan durumu daha da istikrarsızlaştırıyor. Durumun daha da kötüleşmesini önlemek için her türlü çaba gösterilmelidir" çağrısı yaptı. Ayrıca, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in, sorunların barışçıl ve diploması yoluyla çözülmesi taraftarı olduğunu vurguladı.

ABD'nin BM Daimi Temsilcisi Mike Waltz, İran yönetimini sert biçimde eleştirerek, "İran rejiminin vatandaşlarına ve halkına uyguladığı şiddet ve baskı uluslararası barış ve güvenliği etkiliyor" ifadelerini kullandı. Waltz, İran halkının özgürlük talebinde bulunduğunu belirterek, "ABD ve Başkan Donald Trump, İran halkının yanındadır. Rejim, sorumludur ve hesap verecektir" dedi. İran'ın insan hakları ihlalleri ve terör destek faaliyetleri de dile getirildi.

İran BM Daimi Temsilci Yardımcısı Gholamhossein Darzi, toplantının ABD'nin talep ettiği ve kendilerini ülkelerine karşı kışkırttığını ifade ederek, "ABD temsilcisinin gerçek niyetlerini gizlemek için yalanlar ve çarpıtmalar yaptığı açıktır. ABD, İran halkını istikrarsızlaştırmaya çalışıyor" şeklinde suçlamalarda bulundu. Darzi, saldırgan tutumların BM ilkelerine aykırı olduğunu vurgulayarak, İran'ın çatışma veya gerilim arayışında olmadığını, ancak BM Şartı'nın 51. maddesi kapsamında meşru savunma hakkını saklı tutmayı sürdürdüklerini söyledi. Olası çatışmalardan ABD'nin sorumlu olacağı uyarısı yapıldı.

Rusya temsilcisi Vasiliy Nebenzya, Washington yönetimini eleştirerek, "ABD'nin İran'daki gerilimi körüklediği ve müdahaleci tutumunu devam ettirdiği açıkça görülüyor" dedi. Nebenzya, toplantının içişlerine müdahale olduğunu ve bölgedeki barışa zarar verdiğini belirtti. Nebenzya, İran'ın iç siyasi durumu yerine, uluslararası barış ve güvenliğin korunması gerektiğini söyledi ve ABD'nin müdahaleci yaklaşımını eleştirdi.

Çin BM Temsilci Yardımcısı Sun Lei ise, ABD'nin güç kullanma tehdidini kınadı. Sun, "BM ilkelerine ve uluslararası hukuka bağlıyız. Güç kullanımı sorunları çözemez ve bölgeyi uçuruma sürükler" diyerek, özellikle askeri maceracılığın risklerine dikkat çekti.

İngiltere temsilcisi Archibald Young, İran'da yaşanan şiddet olaylarından duyduğu endişeyi dile getirerek, "İran rejiminin interneti kısıtlaması ve baskılar durdurulmalı. Protestolar yabancı destekli güçler tarafından kışkırtılabilir, yalanlar ise eylemleri haklı gösteremez" dedi. İran halkının cesaretine saygı duyduklarını belirten Young, eylemleri şiddetle kınadı.

Pakistan temsilcisi Asim Iftikhar Ahmad ise, bölgedeki istikrarın önemine vurgu yaparak, "Barışçıl ve uluslararası hukuka uygun çözümler, normalleşme için şarttır" dedi. Ülkesinin İran ve bölgedeki gelişmeleri yakından izlediğini söyleyen Ahmad, tüm anlaşmazlıkların barışçıl yollarla çözülmesi gerektiği konusunda kararlı olduklarını belirtti.

Kolombiya temsilcisi Leonor Zalabata Torres, İran'daki baskı ve sansürün kadınların protestolardaki olumlu rolünü gölgelediğine dikkat çekti. Zalabata, uluslararası basına erişim ve internet özgürlüğünün hemen sağlanması çağrısında bulunarak, hukuk önünde adil bir ortam oluşturulmasını tembihledi.