Babalık İzni Artırılmalı: İsveç Örneği Türkiye İçin İlham Kaynağı

Babalık izinleri, ebeveynler arasında eşitliği ve çocuk bakımının dengeli paylaşımını sağlayacak şekilde yeniden düşünülmeli.Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu’nun (UNFPA) ortak araştırmasında, babalık izinlerinin yetersizliği öne çıktı. Katılımcılar, doğum sonrası annenin hastaneden çıktıktan sonra evde yeni düzenlemelerin yapılması sürecinde babaların fiilen işbaşı yapmak zorunda kalmasını eleştirdi. Araştırma, özellikle beş günlük babalık izninin, bakım ve bebeğin gelişimi açısından anlamlı katkılar sağlamadığını gösteriyor.

Birçok katılımcı, izin süresinin artırılmasının bakım yükünün daha adil paylaşılmasına olanak tanıyacağını belirtirken, bu izinlerin ücretli olması gerektiğine vurgu yaptı. Ücretsiz ebeveyn izinlerinin, geçim zorlukları nedeniyle birçok erkek tarafından gerçekçi bulunmadığı da ortaya kondu. Raporda, “Babaların bakım sürecindeki rolü sınırlı kalmakta, ebeveyn izinlerinin anne ve baba arasında tercih edilmesine imkan tanınmamakta ve devredilemez olmaması nedeniyle bakım yükü çoğunlukla kadınların üzerinde kalmakta, kadın-erkek eşitsizlikleri bu durumla pekişmektedir” ifadesine yer verildi. Bebeğin belirli bir yaşa geçtikten sonra, örneğin katı gıdaya geçişte, babalık izninin daha anlamlı hale gelebileceği de raporda vurgulanıyor.

İsveç örneği ise Türk katılımcılar tarafından model olarak gösterilerek, yasal düzenlemelerin bu ülke gibi örnek ülkelerdeki gibi devredilemez ve eşitlikçi olması gerektiği öne çıkıyor. İsveç’te 480 günlük ebeveyn izninin 90 günü doğrudan babaya tahsis edilmekte ve kullanılmayan süreler anneye devredilmiyor. Bu sistemle hem annelerin iş hayatına dönüşü kolaylaştırılıyor hem de babaların çocuk bakımına katılımı artırılıyor. Araştırma, Türkiye’de de benzer politikaların hayata geçirilmesi için çeşitli öneriler sıraladı. Bunlar arasında, doğum sonrası işe dönüş güvencesi, gelir kaybını karşılayan destekler, uyumlu kreşler ve kamu-özel sektör ortaklığıyla geliştirilen kreş modelleri bulunuyor.

Geçtiğimiz günlerde yayımlanan yeni kanunla birlikte, kadın memurların doğum izinleri 24 haftaya çıkarılırken, babalık izni de 5 günden 10 güne yükseltildi. Bu düzenlemeyle, ebeveyn izinlerinin eşitlenmesi ve kadın-erkek arasındaki bakım sorumluluğunun paylaşılması amaçlanıyor.