Ayetullah Hamaney'in Hayatı ve İran'ın Son Savaş Koşulları

İran'ın karmaşık siyasi ve askeri tarihine yön veren Ayetullah Hamaney'in hayatı, İran'ın güncel çatışma ve krizlerine ışık tutuyor.1939 yılında İran’ın Meşhed şehrinde doğan Hamaney, ailesinin dini geleneklerine uygun olarak büyüdü. Medreselerde eğitimi sonrası Kum’a giderek dini bilgilerini derinleştirdi ve burada Ayetullah Ruhullah Humeyni ile tanıştı. 1960’ların başında Humeyni’nin önderliğinde Şah Muhammed Rıza Pehlevi’ye karşı yürütülen muhalefete katıldı. Gizli dini örgütlenmelerde aktif rol aldı ve sık sık tutuklandı. Hapishanede geçirdiği süre, Humeyni’nin İslami devlet modeline olan bağlılığını güçlendirdi.

16 Ocak 1979’da İran’da devrim gerçekleşti ve Humeyni ülkeye döndü. Hamaney, Devrim Konseyi’nde önemli görevler üstlendi ve savunma bakan yardımcısı olarak İran’ın yeni yönetiminde yer aldı. 26 Haziran 1981’de Tahran’daki bir camide yaptığı konuşma sırasında bombalı saldırıya maruz kaldı; saldırı sonucu sağ kolu felç oldu. 1981’de gerçekleşen Suikastte ise İran Cumhurbaşkanı Muhammed Ali Recai hayatını kaybetti ve Hamaney, 1981’de cumhurbaşkanı olarak göreve başladı. 1989’a kadar İran’ı yönetti ve ülkedeki krizleri kontrol altına aldı. İran-Irak Savaşı’nın 8 yıl sürmesi ve Humeyni’nin ölümü sonrası yeni anayasa değişti ve dini lider olmanın şartları yeniden belirlenerek Hamaney, Ayetullah unvanını kazandı. Güçlü yürütme mekanizmasıyla İran’ın devlet kurumlarına hakimiyet sağladı. Liderliği döneminde pek çok krizle başa çıktı ve ülkeye yön verdi.

Putin’den İran’a taziye ve destek açıklaması, bölgedeki gerilimin devam ettiğinin göstergesi.Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Hamaney’in ölümünü insan ahlakını ve uluslararası hukuku ihlal eden bir cinayet olarak nitelendirdi. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’a ilettiği taziye mesajında, Putin, İran-İran ilişkilerinin gelişmesinde Hamaney’in kişisel katkılarını vurguladı. Bu gelişmeler, bölgesel ve küresel güçler arasındaki mücadelede yeni bir dönemi işaret ediyor.

İran’a yönelik hava saldırıları, bölgedeki gerilimi artırıyor.İsrail ordusu, son 36 saat içinde İran’a 2 binden fazla bomba attı. Savaş uçakları, İran’ın başkenti Tahran gibi stratejik hedeflerine düzenlenen hava saldırılarında balistik füze rampaları, komuta merkezleri ve hava savunma sistemlerini hedef aldı. Bu saldırılar, İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü kapsamlı operasyonun son aşamasını gösteriyor. Ayrıca, saldırılarda 50’den fazla insansız hava aracı da etkisiz hale getirildi. İsrail’in hava üstünlüğünü korumak amacı güttüğü ve İran topraklarına yönelik saldırıların devam edeceği öngörülüyor.