ABD-İran Gerginliği Kalibaf ve Diplomasi Çabalarıyla Yumuşayabilir mı?

ABD ve İran arasındaki gerilim sürerken, diplomasi ile çözüm umutları yeniden yeşerebilir. Donald Trump’ın İran konusundaki tutumu ve açıklamaları sürekli değişiyor. Washington ve Tahran arasında olası bir müzakere sürecinin nasıl ilerleyeceği belirsizliğini korurken, Trump 48 saatlik süre verdiği Hürmüz Boğazı mesajını geri adım atmış ve diplomasiye şans tanımıştı. Trump, önceki gün saldırı tehdidini 5 gün ertelediğini ve verimli görüşmeler yapıldığı için bu süreyi uzattığını duyurmuştu. Bu süre, 27 Mart’ta sona erecek.

İletişim iddialarına rağmen, İran tarafı Trump ile görüşme iddialarını yalanlarken, İran Dışişleri Bakanlığı’ndan üst düzey bir yetkili, ABD’den mesajlar aldıklarını ve bunların incelendiğini belirtti. Çeşitli ülkelerin, özellikle Türkiye, Mısır ve Pakistan’ın girişimleriyle, İran’la diyalog kurmak için diplomatik çalışmalar yürütülüyor. Mısır’ın, İran Devrim Muhafızlarıyla iletişim kurmayı başardığı ve bu durumun Trump’ın süreyi uzatmasında etkili olduğu tahmin ediliyor. ABD ve İran arasındaki uzaklığın azaltılması için yoğun diplomatik temaslar devam ediyor.

Wall Street Journal ve New York Times gibi kaynaklar, yüz yüze görüşmelerin başlaması yönünde adımlar atıldığını ancak henüz sonuç alınmadığını belirtiyor. Pakistan, ABD ve İran arasında arabulucu olma niyetinde ve yakın zamanda Bir veya İki Gün içinde ABD’den bir heyetin bölgeye geleceği öngörülüyor. İran’nın güvensizlik nedeniyle görüşmeye henüz tam hazır olmadığı, diplomasiyle ikna edilmeye çalışıldığı bildiriliyor. Bu çabalar, iki ülke arasındaki uçurumu kapatmaya odaklanmış durumda.

Trump, İran ile müzakerede çelişkili açıklamalarda bulunuyor. İran’a yönelik saldırılarında birçok üst düzey yetkilinin öldürüldüğünü ve karşılarında muhatap bulamadıklarını dile getiren Trump, sonraki röportajında yeni kişilerin tavırlarında değişiklik olduğunu ve bu durumu rejim değişikliği olarak gördüğünü belirtti. İran’dan kendilerine petrol ve doğal gaz şeklinde hediye geldiğini ve bu hediyenin büyük ve kıymetli olduğunu da ekledi. Trump, İran’ın nükleer silaha sahip olma konusunda asla izin vermeyeceğini iddia etti.

Öte yandan, Wall Street Journal’ın haberine göre, ABD’nin Orta Doğu’ya yaklaşık 2 bin 200 deniz piyadesi göndermesi planlanıyor. Bu birlikler, 27 Mart’ta, Trump’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden açma hedefiyle bölgeye ulaşacak. USS Tripoli, USS New Orleans ve diğer birliklerle bölgeye hareket edilecek. Ayrıca, yüksek olasılıkla İran’ın Harg Adası’nı ele geçirmek amacıyla kullanılabilecek büyük bir muharebe birliği de hazır bekletiliyor. İran’ın nükleer santraline düzenlenen saldırıda ise, teknik hasar haricinde can kaybı yaşanmadı.

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD yönetimi tarafından kıymetli bir figür ve potansiyel lider adayısı olarak değerlendiriliyor. Politico’ya göre, Trump yönetimi, olası bir yönetim değişikliği veya diplomatik süreçte Kalibaf’ın önemli bir rol oynayabileceğine inanıyor. Kalibaf, askerlik ve politika alanında sağlam duruşuyla öne çıkarken, İran iç politikalarındaki etkisi artıyor. Günümüzde, son dönemlerde ABD-İran ilişkilerinde ve bölgesel dengelerde kritik bir figür olarak öne çıkıyor.