ABD'de Tarife Krizi Büyüyor: Trump Yeni Yüzde 15'lik Gümrük Vergisiyle Hukuki Çatışma Yaşıyor

ABD’de ticaret savaşı yeni bir aşamaya gelirken, Trump yönetimi uluslararası gümrük tarifeleri konusunda yeni adımlar atıyor.ABD Yüksek Mahkemesi, Donald Trump’ın tarifelerini hukuken geçersiz ilan etse de, Başkan farklı yasal yetkilere dayanarak yüzde 15’lik geçici gümrük vergisini uygulamaya başladı. Bu karar, 24 Şubat’ta yürürlüğe girecek ve 150 gün boyunca etkili olacak. Ancak küresel piyasalarda her bir ülkenin bu gelişmelere nasıl tepki vereceği büyük merak konusu. Dünyanın gözü, tarife geriliminin olası sonuçlarında.

Trump, Mahkeme kararına rağmen halen yürürlükte olan birçok ticaret anlaşmasının sürdüğünü belirtti ve özellikle Hindistan örneğini vererek, anlaşmaların halen geçerli olduğunu dile getirdi. Yeni vergilerin, yasal yetkilere dayanarak farklı biçimlerde uygulanacağını ima eden Trump, “Tüm anlaşmalar bunu farklı yöntemlerle sürdürecek” dedi. Aynı zamanda, Yüksek Mahkeme üyelerine yönelik sert eleştirilerde bulunan Başkan, hukuk savaşı ve ticaret geriliminin uzun zaman alabileceği öngörüsünü paylaştı. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise mahkemenin kararını “hukuksuzluk” olarak nitelendirerek, tartışmaları daha da alevlendirdi.

Yaşanan bu gelişmeler, küresel ticarette yeni belirsizliklerin doğmasına neden oluyor. Uzmanlar, mahkemenin kararının ardından hukuki mücadelelerin yıllarca sürebileceğine işaret ediyor. Tarife gelirlerinin iadesiyle ilgili birçok şirket, dava sürecini başlatırken, Illinois Valisi JB Pritzker, her Amerikan ailesine 1.700 dolar tutarında iade çeki talebinde bulundu.

Yeni yüzde 15’lik tarifenin uygulanması şu şekilde olacak: 24 Şubat’ta başlayacak, 150 gün boyunca geçerli olacak ve neredeyse tüm ülkelere uygulanacak. Kongre bu sürede müdahale etmezse, tartışmalar devam edecek. Muafiyet kapsamında, kritik mineraller, enerji ürünleri, bazı tarım ürünleri, ilaçlar, elektronik ve otomotiv kalemleri, havacılık ürünleri ve bilgi materyalleri yer alıyor. Ayrıca, Kanada ve Meksika’dan gelen ürünler de bu muafiyet kapsamına alındı.

Ekonomik piyasalar ise bu karara olumlu tepki verdi. New York borsası yükselişe geçerken, Dow Jones %0,47, S&P 500 %0,69 ve Nasdaq %0,90 artış gösterdi. Brent petrol haftayı yüzde 6 yükselerek ve altın güvenli liman talebiyle değerlendi. Fed’in faiz indirimi beklentileri ise temmuz ayına ertelendi. Bu gelişmeler, kısa vadede piyasalarda belirsizliği azaltabilir ama yeni hukuki hâkimiyet ve ticari tartışmaların başlaması beklentisi sürüyor.

Gelecekte, Trump yönetimi farklı yasal araçlara başvurabilir. Bunlar arasında 1974 Ticaret Yasası’nın 301. maddesi ve 1962 Ticaret Genişletme Yasası’nın 232. maddesi bulunuyor. Ayrıca, ABD ve müzakere edilen ticaret anlaşmaları, mahkeme kararlarının etkisi altında hukuki açıdan soru işaretleri taşıyor. Uluslararası alanda ise Avrupa Birliği ve Kanada’dan gelen tepkiler, kararın hukuki dayanaklarını zayıflatırken, Türkiye’nin etkilenme durumu ise sınırlı kalıyor. Türkiye, ABD ile halen devam eden ticaret ilişkileri ve ürün gruplarındaki vergi oranlarıyla hukuki ve ticari açıdan stabil duruyor.